Trans-Atlantische cruise Eurodam, deel 3

Peter en Nicole hebben in het najaar van 2013 een 17-daagse cruise gemaakt van Amsterdam naar New York met de Eurodam. In deel 3 cruisen ze door Prins Christian Sund en bezoeken ze de Groenlandse plaats Nanortalik.

Prins Christian Sund

We hebben een paar zeedagen voor de boeg, waaronder een dag ‘cruisen’ door Prins Christian Sund, zoals het schema dat we vooraf thuisgestuurd hadden gekregen vermeldde. De meeste andere dagen werden uitgebreid beschreven, met uitzondering van deze dag ‘cruisen’. Er staat…. niets. We verwachten er dan ook weinig van. Tot de geoloog die de lezingen verzorgt de dag eraan voorafgaand spectaculaire dia’s toont. Prins Christian Sund blijkt een uiterst smalle ongeveer 100 kilometer lange passage dwars door de onderste zuidpunt van Groenland. Voor de entree schijnen veelvuldig walvissen te worden gespot.

Prins Christian Sund
Prins Christian Sund

Het is mistig en regenachtig wanneer ik de volgende ochtend dik ingepakt (wat ben ik blij met de winterjas de ik op het allerlaatste moment nog in mijn koffer heb gepropt) al voor zevenen op het observatorium, het dek dat speciaal geopend is voor vandaag, sta. Het slechte weer kan m’n humeur niet verpesten, hoewel we de voorspelde adembenemend uitzichten op deze manier op onze buik kunnen schrijven. Het voelt als een soort van expeditie. Mijn ogen speuren, zoals zo vaak deze reis, over het watervlak. Eindelijk wordt het onvermoeibare spieden beloond. Met een vast ritme duikt op zo’n 30 meter voor het schip steeds een rugvin op. Ik hoop op een sprongetje, maar helaas. Voor ik het weet is de walvis verdwenen en zoek ik, tevergeefs, naar een ander exemplaar. Niet veel later varen we Prins Christian Sund in. Het schip vermindert vaart. Op het voordek is het inmiddels drukker geworden. Kleurige paraplu’s zorgen voor een vrolijke aanblik en zijn alleen al een foto waard. Het weer is inmiddels voorzichtig opgeklaard. We passeren watervallen, gletsjers, ijsrotsen en grillige bergen, die steil uit het water omhoog torenen.

Prins Christian Sund
Prins Christian Sund

Schokkend is het verschil tussen de gletsjers nu en de foto’s van diezelfde gletsjers zo’n tien jaar geleden gemaakt door de geoloog. Er is maar een constatering mogelijk: de opwarming van de aarde richt enorme schade aan… Hier en daar is de passage zo smal, nog geen 500 meter, dat het passen en meten is voor de kapitein. Na elke bocht is het uitzicht weer anders. Wat is de natuur hier overweldigend mooi. Ik voel me nietig tussen zoveel natuurpracht. Het ontroert me dusdanig dat, tot mijn eigen verbazing, tranen in m’n ogen springen. Een van de medewerkers komt het dek opgewandeld met een dienblad vol harde uitgeholde broodjes met daarin heerlijk warme soep, die gretig aftrek vindt. Zo nu en dan wordt de Eurodam stilgelegd om iedereen de mogelijkheid te bieden voldoende foto’s te schieten. Links en rechts van het schip glijden ijsrotsen voorbij. Het zijn ware kunstwerken. En dan te bedenken dat slechts een tiende deel ervan zich boven water bevindt. De gehele dag zijn we buiten om maar niets te hoeven missen van de spectaculaire omgeving. In de loop van de middag duikt ineens een minuscuul klein dorpje op: Aappilattoq. Het ligt volledig geïsoleerd. Aan een zijde ingesloten door het water, aan alle andere zijden door de bergen van Groenland. Een rondje hardlopen moet hier zelfs al onmogelijk zijn. Het dorp verlaten kan ‘s zomers alleen via het water, de rest van het jaar per helikopter. We zien in de verte enkele ‘poppetjes’ en zwaaien uitbundig. Ze zwaaien net zo enthousiast terug. De motoren van de Eurodam worden stilgelegd. Twee rubberen motorboten volgestouwd met dozen vol eten en kleding, ingezameld door de cruisegangers, vertrekken naar het dorp. Later zien we op videobeelden die vertoond worden op het centrale televisiekanaal in onze hut, de grote dankbaarheid van de Inuit bij het in ontvangst nemen van de spullen. Het schijnt een vaste afspraak te zijn: elk cruiseschip dat deze route aflegt zamelt goederen in voor de inheemse bevolking. Tegen het eind van de middag breekt het zonnetje door. Wanneer we rond 19.00 uur de indrukwekkende passage verlaten schijnt de zon zelfs volop. Wie had dat vanmorgen gedacht. Machtige ijsrotsen drijven langs de kunstlijn en schitteren in de zon, terwijl de wind speelt met de sneeuw die erop ligt. Wat onbeschrijflijk mooi!

Nanortalik, Groenland

Na een nacht varen komt Nanortalik, de zuidelijkst gelegen plaats in Groenland, in zicht met zijn kleurige huizen. Het is met 1500 inwoners de tiende grootste plaats van Groenland. Een aanlegkade is er uiteraard niet voor zo’n gigantisch cruiseschip, dus wordt het anker uitgegooid. We stappen als eersten in een van de tenderboten waarmee we naar het vasteland worden vervoerd en stappen eveneens als allereerste passagiers vandaag aan land in Nanortalik. Nanortalik betekent ‘plaats van ijsberen’. Nog altijd schijnen ijsberen in bepaalde tijden van het jaar er regelmatig op te duiken. Het is rond 8.00 uur en de plaats lijkt nog te slapen. We proberen zo snel mogelijk zoveel mogelijk foto’s te maken, immers wanneer we een uur verder zijn ziet het nu nog rustige dorp waarschijnlijk zwart van de mensen (lees: passagiers van de Eurodam).

Nanortalik
Nanortalik

We wandelen naar het gedeelte waar het openluchtmuseum zich bevindt. Een oud mannetje hijst op een heuvel net de vlag en zwaait enthousiast naar ons. Niet veel later komt hij ons persoonlijk de hand schudden. Ook anderen kunnen rekenen op een warm welkom. Een prima gastheer dus van Nanortalik. We bezoeken het museum en wandelen aansluitend door de straten die zonder uitzondering een naam hebben die onuitspreekbaar is, met vele medeklinkers achter elkaar. De kleurige huisjes (rood, geel, blauw, groen) zorgen voor een vrolijke aanblik, maar wie dichterbij komt kan niet om de puinhoop heen die er omheen ligt. Ook in de prachtige natuur rondom Nanortalik duikt helaas veelvuldig zwerfafval op. Het doet denken aan de indianenreservaten in Canada. We beseffen ook maar al te goed dat het niet makkelijk moet zijn om hier te (over)leven, hoewel dat misschien geen excuus is voor de troep. De kinderen van de lagere school zijn vandaag vrij. Wanneer een cruiseschip aanmeert mogen zij in traditionele kledij dansjes uitvoeren en liedjes zingen. Op de middelbare school gaan de lessen gewoon door. We stappen er enigszins schuchter binnen, maar worden met open armen ontvangen. In gebrekkig Engels wordt uitleg gegeven over het reilen en zeilen binnen de school. Ter bevordering van het onderwijs in dit afgelegen gebied blijkt er zelfs een Deense leraar te zijn ingevlogen. Zijn taak is de jeugd te laten nadenken over mogelijkheden om een eigen zaak op te starten.

Inwoners Nanortalik
Inwoners Nanortalik

In vroeger tijden leefde de bevolking voornamelijk van de zeehondenjacht en ook tegenwoordig is dat nog een belangrijke bron van inkomsten. Van de huiden van de zeehonden worden allerlei producten gemaakt, waaronder traditionele laarzen. Nanortalik heeft één hotelletje, waar we wat gaan drinken. We verwachten een wat vervallen toestand aan te treffen, maar niets is minder waar. Op tafel branden kaarsjes en meer mensen hebben deze plek ontdekt waardoor het er gezellig druk is. Om 13.00 uur moeten we terug aan boord zijn. We bezoeken nog snel de plaatselijke kerk en gaan in de rij staan voor de tender, waar enkele kinderen uit het dorp nog hopen op een snoepje of cadeautje van de ‘rijke’ vakantiegangers.

‘s Avonds genieten we aan boord, zoals alle avonden, van de uitstekende keuken. Of het nu gaat om het voor-, tussen-, hoofd- of nagerecht het is steeds weer om de vingers bij af te likken. Tijdens een excursie waarbij de keuken bezocht wordt en verteld wordt over het reilen en zeilen daarin, horen we niet alleen indrukwekkende cijfers over hoeveel eieren, uien et cetera aan boord worden meegenomen (het gaat om ‘voetbalvelden’ vol eten), maar ook over de manier van voedsel bereiden waardoor elke maaltijd ‘vers’ op tafel kan worden gezet, ondanks de enorme aantallen gasten.